Kontrol Yanılsamasına Karşı Bir Nefes: Rastlantısallığın Kucaklenişi
Lensimden dünyaya dair gözlemlerim, bazen de bu kaotik güzelliğin bir kaydıdır. Eğer bu serinin önceki yazılarında, o kontrol mekanizmalarını, o kusursuz filtreleri ve her şeyi bir formüle oturtma çabamı gördüğünüzü düşünürsek, bu yazıyı tam da o noktanın tam tersine konumlandırmak istiyorum. Bir süre boyunca, kareyi kurtarmak için gereken o bilinçli müdahaleyi, o mühendislik protokolünü uygulamaya çalıştım. Her şeyin bir nedeni varmış gibi, her değişimin bir matematiksel karşılığı varmış gibi. Ve bu tutku, beni güzel bir yanılgıya sürükledi: Her şey benim kontrolüm altındaydı.
Fakat hayat, en iyi ihtimalle öyle değildir.
Özellikle de mimari bir yapının gölgesinde, sabit bir kareye odaklanırken bu yanılgı en keskin şekilde vuruyor. Oysa en iyi kareler, en çok direnç gösterdiğim, en beklenmedik anlarda ortaya çıkıyor. Bir binanın geometrik mükemmelliği, insanın kendini tahakküm altında hissetmesine neden olur; mükemmeliyetin soğuk, neredeyse steril bir hali vardır. Oysa ruh hali, daima bu steril formun çatlaklarından sızanlardır.
Bu çatlaklar, benim için en kıymetli anlardır.
Bir öğleden sonra, eski bir taş evin avlusundaydım. Güneş, tam da doğrusaldan uzaklaşan, hafifçe yamuk bir açıyla vuruyordu. Benim bilinçaltım, o açıyı düzeltecek, dengeleyecek bir kompozisyon arıyordu. Ancak bulamadım. Ya da bulduğum şey, var olan mükemmel dengeye karşı bir isyan gibiydi. O an, en büyük direncimi gösteren şey, benim müdahalem değil, doğanın o kusursuzca farklı olan gerçeğiydi.
Bu, benim için bir dönüşüm noktası oldu. Kontrol, illa ki kusursuz bir formüle ulaşmak anlamına gelmez. Bazen kontrol, gelip geçene izin vermek, o gelip geçişi kabul etmektir.
Bu geçişi yakalamak, tıpkı analog bir filmin banyo sonrası ortaya çıkan o beklenmedik tonlama gibi. Pozlama doğruydu, diyafram da açıktı. Ama ortaya çıkan görüntü, beklediğim keskinliği değil, yumuşak, belirsiz bir melankoliyi taşıyordu. Bu belirsizlik, benim için nihai kompozisyon oldu. Olay örgüsü, artık benim aradığım netlik değil, kabul ettiğim bulanıklıkla yazılmıştı.
İlişkiler, mimari formlar gibi soğuk ve sabit olamaz. Onların güzelliği, sürekli bir varyasyon, bir direnç ve bu direncin nazikçe entegre olmasıyla doğar. Ya da bir enstantane gibi, her şeyin bir sonraki kareye geçiş yapma zorunluluğu vardır.
Bu yüzden, en iyi karelerimi, en iyi düşüncelerimi, en derinlere battığımda değil; en çok "bıraktığımda", en çok direnç gösterdiğime inanılan o anlarda buluyorum. Rastgelelik, bu bağlamda bir hata değil; o, yaratıcılığın en saf, en dürüst formülüdür. Ve bu gerçeği, omuzlarımda taşıyan o dingin kabullenme hali, benim için en mükemmel kareyi oluşturur.